مىباشند . اولين كسى كه خواجه‌ها را مأمور به خدمت در مسجد النبى و آرامگاه پيامبر صلّى اللّه عليه و إله نمود ، نور الدين الشهيد در آغاز دولت كردها بود كه دوازده نفر از آنان را با شرط حفظ قرآن و آگاهى از فقه تعيين نمود و همگى آنان حبشى و اگر نبود ، از قوم ارواما و با نبود اين دو ، از قوم تكارنه و اگر از اين گروه هم پيدا نشد هندى باشند . گفته مىشود اولين شخصى كه خواجه‌ها را به حرم آورد و ترتيبى در كار آنان داد ، صلاح الدين ايّوبى بود كه بيست و چهار نفر خواجه را براى مسجد تعيين كرد و بزرگى بنام بدر الدين اسدى را ناظر بر آنان قرار داد و دو دهكدهء « نقاده » و « قباله » واقع در ساحل نيل در صعيد [ پورت صعيد ] را بر آنان وقف كرد . همچنين يك سوّم دهكدهء سند بيس و ثلث باقىماندهء آن به وسيلهء پادشاه نيكوكار عماد الدين ، در سال هفتصد و چهل و اندى را براى ايشان وقف نمود . سپس پادشاهان مغرب و سودان ، خواجه‌هايى را از سوى خود براى خدمت به مسجد مىفرستاد . اين وضع پيوسته ادامه داشت ، به طورى كه گاه تعداد آنان به بيش از دويست نفر مىرسيد . هم اكنون اين افراد از سوى خلفاى عثمانى داراى حقوقهايى هستند و نيز مناطقى در مدينه براى آنان وقف شده است . همچنين به وسيلهء تعدادى از افراد نيكوكار ، هدايايى براى آنان ارسال مىگردد كه اين هدايا به وسيلهء رييس آنها كه معروف به مستسلم است ، گرفته شده و ميان آنان به مساوات تقسيم مىگردد . تصوير اين خواجه‌ها را در عكسهاى صفحهء بعد ملاحظه كنيد . در عكس خواجه‌اى بنام حسن آغا را كه به وسيلهء يكى از امراى بخارى به مسجد هديه گرديده است ، مىبينيد و همچنين عبد اللّطيف عبد القادر از خواجه‌هاى دربار سلطان عبد الحميد عثمانى را مىبينيد كه هر دو به عنوان دربان حجرهء نبوى ، انجام وظيفه مىنمايند . سلطان محمود ( عثمانى ) تعداد 39 نفر را تعيين نمود تا در مسجد قرآن تلاوت كنند . آنان كتاب « صحيح بخارى » و كتاب « شفاى » قاضى عياض و « دلائل الخيرات » و جزءهاى قرآن و صلوات را براى مردم قرائت مىكردند و در هر گاه قرائت قرآن را كم كرده و افرادى را ويژهء خواندن صحيح و شفا و تدريس آن قرار مىدادند ، مؤثرتر مىنمود . سلطان عبد الحميد بر اين اساس 157 قارى را تعيين كرد و مادرش نيز هشت نفر را به آنان اضافه كرد و در مجموع 204 قارى را در مسجد تعيين نمودند و اگر اين افراد مفسر و